Krótka historia Malty

Historia Malty to niezwykła mozaika cywilizacji, z których każda zostawiła swój ślad. Ponad 7000 lat obecności człowieka sprawiło, że archipelag zawsze był strategicznym skrzyżowaniem Morza Śródziemnego. Prześledźmy razem najważniejsze etapy – i zobaczmy, gdzie można je oglądać dziś.

Epoka świątyń (ok. 5900 – 2500 p.n.e.)

Pierwsi osadnicy przybyli z Sycylii w neolicie, około sześciu tysięcy lat przed Chrystusem. Ich potomkowie wznieśli jedne z najstarszych wolnostojących budowli kamiennych na świecie: świątynie megalityczne Ġgantija na Gozo, Ħaġar Qim i Mnajdra, Tarxien oraz Hypogeum Ħal Saflieni, podziemny kompleks wykuty w skale. Są starsze niż Stonehenge i egipskie piramidy; ich przeznaczenie wciąż budzi spory, choć figurki „grubych kobiet” sugerują kult płodności. Około 2500 roku p.n.e. kultura świątyń zniknęła z przyczyn, które pozostają zagadką.

Fenicjanie, Rzymianie i Arabowie

Od około 800 roku p.n.e. Malta była placówką handlową Fenicjan, a potem Kartagińczyków. W 218 roku p.n.e. przeszła pod panowanie Rzymu, o czym świadczą pozostałości Domus Romana w Rabacie. Według tradycji właśnie wtedy, w 60 roku, na wyspie rozbił się statek św. Pawła – w zatoce, która dziś nosi jego imię, kilka kroków od naszego apartamentu – co przyniosło na Maltę chrześcijaństwo. Po Bizantyjczykach panowanie arabskie (870–1091) wywarło głęboki wpływ na kulturę i język maltański, jedyny język semicki zapisywany alfabetem łacińskim.

Normanowie i średniowiecze

W 1091 roku z Sycylii przybył normański hrabia Roger i przez ponad cztery stulecia Malta dzieliła losy Królestwa Sycylii. Stolicą wyspy przez cały ten czas pozostawała ufortyfikowana Mdina na wzgórzu.

Joannici (1530–1798)

Najbardziej symboliczny okres w dziejach Malty. W 1530 roku cesarz Karol V oddał Maltę zakonowi joannitów. Rycerze ufortyfikowali wyspę i w 1565 roku bohatersko odparli Wielkie Oblężenie przez Imperium Osmańskie. Po zwycięstwie wielki mistrz Jean de la Valette założył nową stolicę, Vallettę, nazwaną jego imieniem. Przez kolejne dwa stulecia zakon wypełnił wyspy barokowymi kościołami, pałacami i łańcuchem nadbrzeżnych wież strażniczych – w tym wieżą Wignacourt w St. Paul's Bay (1610), najstarszą zachowaną.

Napoleon i Brytyjczycy

W 1798 roku Napoleon w drodze do Egiptu odebrał Maltę joannitom. Maltańczycy wkrótce powstali przeciw Francuzom i z pomocą Brytyjczyków zmusili ich do kapitulacji w 1800 roku. Malta znalazła się pod ochroną brytyjską i została kolonią Korony, formalnie uznaną w 1814 roku.

II wojna światowa i niepodległość

Strategiczne położenie uczyniło z Malty kluczową bazę morską, zwłaszcza podczas II wojny światowej, gdy wyspa przeżyła jedne z najcięższych bombardowań tej wojny. W kwietniu 1942 roku król Jerzy VI odznaczył całą ludność Krzyżem Jerzego za odwagę – krzyż do dziś widnieje na fladze Malty. Malta uzyskała niepodległość w 1964 roku, w 1974 została republiką, w 2004 weszła do Unii Europejskiej, a w 2008 przyjęła euro.

Gdzie zobaczyć historię Malty

• Prehistoria: Ħaġar Qim i Mnajdra, Ġgantija na Gozo, Hypogeum (rezerwuj z dużym wyprzedzeniem) i Narodowe Muzeum Archeologiczne w Valletcie.
• Rzym i św. Paweł: Domus Romana i katakumby św. Pawła w Rabacie; Wyspy św. Pawła i sama zatoka.
• Joannici: Valletta, konkatedra św. Jana, Trzy Miasta i Pałac Wielkich Mistrzów.
• II wojna światowa: Lascaris War Rooms, pomnik Siege Bell i Rotunda w Moście.

Nasz artykuł o najważniejszych atrakcjach Malty podpowiada, jak zwiedzać główne miejsca, a przewodnik po St. Paul's Bay opisuje historię tuż za naszymi drzwiami.